Het verval van het Verre Oosten

Laken, het begin van de A12 richting Antwerpen: een vreemd landschap van kronkelend beton, flitsend verkeer, bombastische monumenten en wat groen. We vinden er een verzorgd parkje. Het is de tuin van het Chinees Paviljoen, geklasseerd sinds 1997. Met het Paviljoen zelf liep het slechter af.

Chinees Paviljoen (c) Gaetan Carlier

Het jaar 1901. Leopold II is van plan om aan de toenmalige Meiselaan een aantal exotische gebouwen op te trekken. Van dit ambitieuze plan zien alleen het Chinees Paviljoen, de Japanse toren en de Neptunusfontein het levenslicht. Deze laatste is een replica van de 16de-eeuwse Neptunusfontein in Bologna.

Neptunusfontein (c) Gaetan Carlier

Het oorspronkelijke idee was om van het paviljoen een Chinees restaurant te maken. Het allereerste in België. Dit kwam er nooit. In 1911 werd het Paviljoen opengesteld als tentoonstellingsruimte voor producten uit het Verre Oosten. Vanaf de Wereldtentoonstelling in Brussel van 1935 maakte de site definitief deel uit van het Koninklijke Museum voor Kunst en Geschiedenis. De afdeling het Verre Oosten.

Nu staat alles al zeven jaar te verkrotten. In 2013 sloot de Regie der Gebouwen het Paviljoen en de Toren op risico van instortingsgevaar. De deuren en ramen van het Paviljoen werden dichtgetimmerd met hout en delen werden gestut. Dranghekken omsingelen de gehele omtrek van dit prachtige gebouw. De samoeraizwaarden en -uitrustingen, het eeuwenoude porselein en de perkamenten met prachtige kalligrafieën werden allemaal overgebracht naar de kelders van het museum van Kunst en Geschiedenis in het Jubelpark. Ver onder de grond, onzichtbaar voor het publiek.

Leeuw Chinees Paviljoen (c) Gaetan Carlier

De bedoeling is om de gebouwen te renoveren. De nodige studies werden uitgevoerd, maar de overheid vond nooit een aannemer. De gebouwen zouden opnieuw opengaan in 2017. Daarna werd het 2021. Nu is er eigenlijk geen plan.

Eind vorig jaar, net voor de uitbraak van de coronacrisis, heeft de Brusselse regering het Paviljoen en de Toren beschermd. Dat wil zeggen dat de eigenaar – in casu de federale regering – verantwoordelijk is om ervoor te zorgen dat de gebouwen niet verder in verval geraken. Een laatste poging om de federale regering onder druk te zetten om de zaken in handen te nemen.

Japanse Toren (c) Gaetan Carlier

Ook met een eventuele toekomstige renovatie zijn de problemen niet van de baan. In de zeven jaren van verval is het personeelsbestand van het Koninklijke Museum voor Kunst en Geschiedenis met 100 mensen geslonken. Met amper 320 medewerkers kunnen ze een degelijke werking in een nieuwe afdeling van het Verre Oosten niet garanderen.

Laten we hopen dat de federale regering snel een wit konijn uit de hoed tovert. Want de manier hoe we met historische erfgoed omgaan, vertelt iets over wat we als maatschappij belangrijk vinden en wat niet.

Ticketverkoop Chinees Paviljoen (c) Gaetan Carlier

In de reeks Verborgen sporen langs de Brusselse Ring gaat fotograaf Gaetan Carlier op zoek naar bijzondere plekken langs de belangrijkste verkeersader van en naar de hoofdstad. Meer info over het Chinees Paviljoen vind je bij de Regie der Gebouwen en in een Canvas Curiosa-reportage.

Een hart voor Laken

Het Atomium en het Koning Boudewijnstadion kent iedereen, maar Laken heeft zoveel meer te bieden. Sinds 2000 neemt de vzw Laeken Découverte / Laken Onthuld bezoekers en inwoners op sleeptouw door de gemeente. Nu het openbare leven zich na de lockdown opnieuw op gang trekt, staat er binnenkort een bijzonder bezoek aan het kerkhof van Laken op het programma. Thomas Sennesael, bestuurslid en gids, onthult een tip van de sluier.

Lichtend hart Evrard – Flignot (c) Thomas Sennesael

Brussel telt heel wat gidsenverenigingen die stadswandelingen aanbieden. Wat maakt Laken Onthuld speciaal?

Onze tweetalige vereniging is gestart vanuit een sterk sociaal bewustzijn. We willen er zijn voor de Lakenaars die hun eigen gemeente willen ontdekken en hanteren voor de rondleidingen democratische tarieven. We geven werklozen een kans om ervaring op te doen als vrijwilliger. We organiseren ook laagdrempelige activiteiten, zoals een soepfestijn, of we staan op de bloemenmarkt.

Onze focus ligt uiteraard op Laken, een gemeente met een rijk patrimonium dat onvoldoende bekend is. Laken is deel van Brussel-stad en wordt altijd wat stiefmoederlijk behandeld. We zouden eigenlijk de twintigste burgemeester van het Brussels Gewest moeten hebben (lacht).

Hoe ziet een gidsbeurt er bij jullie uit?

We tonen interessante plaatsen en vertellen de geschiedenis erachter. Dat kan heel leerrijk zijn en zaken in een ander perspectief plaatsen. Maar we praten niet alleen over oude borstbeelden, we vertellen ook over nieuwe ontwikkelingen, van migratie tot burgerinitiatieven, en laten ook al eens een Zinnebir proeven. Ik ga zelf heel graag in gesprek met het publiek.

Treintunnel – Leopold II – cressonnière (c) Thomas Sennesael

De volgende rondleiding is op 21 juni op het kerkhof van Laken, volgens jullie het Père-Lachaise van Brussel. Die dag is niet toevallig gekozen.

Klopt, het is dan zomerzonnewende en het ideale moment om het grafmonument van beeldhouwer Léonce Evrard en zijn geliefde Louise Flignot te bezoeken. Als de zon rond het middaguur door de opening van de koepel valt, vormt het licht een perfect hart. Een ultieme blijk van eeuwige liefde. Er staat ook nog een beeld van een treurende vrouw. Haar hand strekt uit naar het hart. In de plannen van het monument staat helemaal niets vermeld over het hart. Heel mysterieus.

Het kerkhof van Laken is het laatste in Brussel dat binnen de muren van de stad gedoogd werd. Keizer Jozef II verbande begraafplaatsen naar buiten de stad, om hygiënische redenen, maar ook om de macht van de Kerk te breken. Je kunt er veel praalgraven van beroemdheden en notabelen bewonderen. Ik noem er enkele: operazangeres Maria Malibran, schrijver Michel de Ghelderode, warenhuisoprichter Adolphe Delhaize en de laatste Lakense burgemeester Emile Bockstael. Er zijn ook prachtige ondergrondse grafgalerijen. Weinig mensen weten dat De Denker van Rodin – een origineel afgietsel – hier ook staat.

21 juli-square (c) Thomas Senneseael

Heb je nog Lakense insidertips?

De keuze is groot. De koninklijke parken, het industriële verleden van de Tivoliwijk, de serre van Parckfarm op Thurn & Taxis, de belle époque van de Bockstaelwijk, de Chambontunnel. Laken heeft een zekere grandeur. Ook al is het nu op sommige plaatsen een aankomstgemeente, arm, multicultureel en dichtbevolkt, er blijven tegelijk ook microkosmossen bestaan van bourgeoisie. Die enorme diversiteit maakt Laken heel aantrekkelijk.

Metro Pannenhuis (c) Thomas Sennesael

Laken Onthuld heeft een eigen website en Facebook-pagina. De volgende rondleidingen zijn op het kerkhof van Laken (zondag 21 juni), in de koninklijke parken (zondag 28 juni) en Thurn & Taxis (zondag 5 juli). Op de Facebook-pagina kun je nu ook video’s bekijken die toelichting geven bij plekken in Laken.

2,5 hectare natuur dreigt verloren te gaan in Brussel

Een natuurgebied in hartje Brussel moet plaatsmaken voor een nieuwbouwproject van appartementen en een school. Terwijl bewoners en politici strijden voor een groenere stad, verdwijnt alweer 2,5 hectare natuur onder het beton.

(c) Lies Engelen

De Donderberg is een verwilderd stuk natuur van 2,5 hectare grenzend aan de Sint-Albaansbergstraat en de Tuinbouwersstraat in Laken. Ooit behoorde het, samen met de Tuinen van de Bloemist, tot het koninklijk domein. Nu is het eigendom van Brussel-Stad en wil ze er het project HoP (Horticulteurs-Perruches) verwezenlijken, een basisschool voor 672 leerlingen en 75 woningen. “Dat zijn 2,5 voetbalvelden natuur die alweer moeten wijken. Nochtans heeft Brussel baat bij meer groene ruimte.”

Beton boven natuur

“Op het terrein staan meer dan 180 volgroeide bomen, honderden struiken en zelfs zeldzame planten als daslook”, vertelt Ben Brumagne van Forest To Plate. “Het is absurd dat particulieren, bedrijven en gemeenten ijveren voor meer groen, maar dat tegelijk bestaande, waardevolle stukken natuur moeten verdwijnen.” 

Het natuurgebied is afgesloten voor het publiek, waardoor de natuur er zijn gang kan gaan. Dat heeft voor verschillende dieren en insecten een grote meerwaarde, maar ook voor de mens want er wordt heel wat CO₂. opgevangen. Bovendien is het gebied een van de koelte-eilanden in de stad, waardoor hete zomers dragelijker worden en zorgt het voor wateropslag bij hevige regenval. Overstromingen zijn nu al een driejaarlijks fenomeen geworden in de buurt, de betonnering van de site zal dit enkel versterken.

Bezwaren van de buurt

De buurt diende meermaals klacht in en startte in de jaren negentig al een wijkcomité om de site te beschermen. Buurtbewoners wijzen op verschillende problemen die het project met zich mee zou brengen. Zo zal het verkeer in de omliggende straten toenemen, parkeerplaatsen zullen verdwijnen en de bewoners krijgen de hoge muren van het schoolgebouw in hun achtertuin. De stad heeft nauwelijks met hen overlegd.

Stad Brussel, laat ons de natuur

Het lijkt erop dat niemand nood heeft aan een dergelijk project. De bezwarennota van het comité Donderberg wijst erop dat er genoeg scholen en woongelegenheden zijn in de buurt, dat een groot bouwproject achteruitgang voor de wijk betekent en dat er nood is aan meer en niet minder natuur in Brussel. 

Ondanks de inspanningen van de stad om te vergroenen, blijft het een dubieuze beslissing om 2,5 hectare bestaande natuur te kappen.

Roxane Hoedemakers scheef deze bijdrage voor Forest To Plate.

Brussel en zijn groene koning


Kunnen we spreken over gebiedsuitbreiding voor de Brusselaar ter hoogte van het Koninklijk Domein in Laken zonder te spreken over het Koningshuis? Dat is wat ik me afvraag bij de recente discussies over het Koninklijk Domein in Laken.
Eerst Hannelore Goeman (sp.a), nu Arnaud Pinxteren (ecolo), beiden willen het Koninklijk Domein geheel of gedeeltelijk opengesteld zien voor het publiek. Ze zijn niet de eersten die dergelijke voorstellen op tafel leggen. Sinds jaren komen dergelijke vragen naar boven.

Continue reading

De aarde lacht in bloemen

Nog tot vrijdag 6 mei openen de Koninklijke Serres van Laken hun deuren voor het publiek. Het uit ijzer en glas opgetrokken complex van Alphonse Balat, de leermeester van Victor Horta, herbergt een breed scala aan plantensoorten. Nu de lente weer volop in het land is, loont het beslist de moeite om deze Brusselse bloemenpracht te ontdekken. “Earth laughs in flowers.” (Ralph Waldo Emerson)
Koninklijke Serres Laken
(c) Greet Coenegrachts

Laken zonder deuren

Wie aan Laken denkt, ziet misschien enkele personages van de betere koekjesdozen opdoemen (tegenwoordig best wel actueel). Maar naast het Atomium, het prachtige kerkhof van Laken, de tuinen van de Bloemist, mini-Europa, is Laken ook de uitvalsbasis van GC Nekkersdal, een van de 22 Gemeenschapscentra van Brussel. Laat ik hier niet alleen reclame maken voor ons (zeer fijne) centrum. Laat zelf gerust hier ook iets weten wat je van ons centrum vindt!
Vaak krijgen we te horen dat Nekkersdal veel groter is dan onze voordeur laat vermoeden of krijgen we verrast te horen dat Nekkersdal toch wel meer is dan de bibliotheek of de kinderopvang van IBO Nekkersdal. Lees: een kluwen van zalen met op de achtergrond, de kanaries van onze conciërge. Maar Nekkersdal was jaren geleden betrokken bij de legendarische Four Level Parties, was ook het adres waar Geert Hoste, Wouter Deprez, Alex Agnew hun materiaal kwamen uittesten, is al jaren de organisator van beruchte nieuwjaarsfeestjes.
Zakt de Lakenaar de laatste jaren meer af naar het centrum van Brussel (het is wel vrij kort bij) of staat GC Nekkersdal nog altijd op de plaatsen to visit? Iedereen welgekomen! Want het moet gezegd: het programma in het centrum in de Bockstaellaan staat nog altijd garant voor comedy en cabaret (dit jaar met Raf Walschaerts op 18/10 en Xander De Rycke op 21/11). Kortom wie Nekkersdal wil (her)ontdekken: je weet ons wonen:  E. Bockstaellaan 107, 1020 Laken of www.nekkersdal.be. Of kom gewoon af op onze Zonder-Deur-Dag op 12 oktober waar we het je allemaal nog eens willen uitleggen. (Geert Marit)

In de voetsporen van het Belgisch koningshuis

Het Belgisch Koningshuis is voor de één een bron van vermaak. Maar voor de ander is het bittere ernst. Zo kun je tot 8 september het Koninklijk Paleis bezoeken. Of iedere zondagnamiddag een bezoek brengen aan de graftombe van de koningsfamilie. Dit moest ik ook eens mee maken. Voor de Belgische ervaring.





Het Koninklijk Paleis in Brussel herken je aan de gezellige en uitnodigende grijze façade.

Continue reading

Kent u uw gemeente?

Brussel Kiest - 14.10.2012Op 14 oktober mogen we naar de stembus (stemcomputer eigenlijk) om samen de gemeenteraadsleden te bepalen.
Brusselnieuws.be lanceerde een luik ‘Brussel Kiest’ vol verkiezingsnieuws, met hierbij ook een leuke gemeentetest.
Hoeveel weet jij van de bezienswaardigheden, politiek, sport, cultuur,… in jouw gemeente? Doe de test.

Brusselse straatnamen

Ik ben op zoek naar leuke Brusselse namen van straten. Vooral grappige verschillen en verkeerde vertalingen tussen Nederlands en Frans, of vreemde naamswijzigingen.
Foto’s van deze opmerkelijke straatnaamborden zijn altijd welkom. Of een seintje waar een ludiek bord hangt of staat.
Enkele voorbeelden: Rue de l’Amigo/Vruntstraat, Rue de Flandre/Vlaamsesteenweg, Broekstraat/Rue du pantalon, etc…
In de eerste plaats het Brussels gewest, maar in de faciliteitengemeenten en de rand zullen ook wel plezante dingen te vinden zijn.
Iets gezien? Laat hier een commentaar achter of stuur het naar hansvdc@hotmail.com
Bedankt!