Author: Malte

Brussels in Conferences (3): ARAU: "Nouveaux Coeurs" de villes

Het is jammer dat er in Brussel geen enkele (cultuur)agenda bestaat die meer dan een vijfde van de dingen opsomt die er in de stad gebeuren. Maar als je een beetje zoekt, kun je als nieuwsgierige mens bijna de klok rond naar voordrachten luisteren en conferenties bezoeken. Meestal gratis of voor een heel kleine bijdrage. Over uiteenlopende thema’s, onder meer over Brussel. Hier duik ik in mijn notities van de voorbije maanden op zoek naar informatie, ideeën en stellingen.
20.11.2015 – ARAU: “Nouveaux Coeurs” de villes: Ambitions et évaluations de projets. 10 euro

ARAU (Atelier de Recherche et d’Action Urbaines), een van de oudste en zeker een van de meest in de diepte werkende Brusselse burgerbewegingen, was al lang tegen het project van de voetgangerszone plus miniring plus bijkomende parkings van de stad Brussel. In november organiseerde de organisatie een studiedag over soortgelijke projecten elders. Welke lessen kunnen we uit de ervaringen in Brussel trekken?
Christophe Loir (ULB) sprak over gedeelde en gescheiden openbare ruimte in de Brusselse geschiedenis. Heel interessant. Tot 1775 was de hele ruimte voor iedereen. Van 1775 tot 1835 begon men voetpaden in te voeren als beschermde zones voor voetgangers, maar de rest van de ruimte was nog altijd van iedereen. Parkeren op straat was verboden, behalve als er markten en evenementen waren. Van 1835 tot 1935 was er strijd over de openbare ruimte. Het ene nieuwe vervoermiddel na het andere kwam op: paardenkoets, treinen, omnibussen, trams, fietsen, auto’s. Het kwam tot eerste aanzetten tot segregatie. In bepaalde straten werden voetgangers op het trottoir gedwongen (bv. de Zuidstraat), men verbood kinderen op straat te spelen. Vanaf 1935 hebben we de huidige segregatie. Het midden van de straat werd gereserveerd voor auto’s, de verschillende gebruikers werden gescheiden. Voor de eerste keer in de geschiedenis mag men zijn voertuig in de openbare ruimte parkeren.

Continue reading

Brussels in Conferences (2): CHSG ULB: Penser l'Emancipation

Het is jammer dat er in Brussel geen enkele (cultuur)agenda bestaat die meer dan een vijfde van de dingen opsomt die er in de stad gebeuren. Maar als je een beetje zoekt, kun je als nieuwsgierige mens bijna de klok rond naar voordrachten  luisteren en conferenties bezoeken. Meestal gratis of voor een heel kleine bijdrage. Over uiteenlopende thema’s, onder meer over Brussel. Hier duik ik in mijn notities van de voorbije maanden op zoek naar informatie, ideeën en stellingen.
28 – 30.1.16 – CHSG ULB: Penser l’Emancipation. Gratis.
Martin Vander Elst (UCL) sprak over “la violence de l’image impérialiste” en over de verbouwingen die aan de gang zijn in het Afrikamuseum van Tervuren. Hij vertelt ons dat de ontkolonialisering van het museum helemaal de foute richting opgaat. Niks kritische kijk op de koloniale geschiedenis, geen woord over de miljoenen doden. Het museum is al meerdere keren omgebouwd. Vander Elst kan de hele geschiedenis van onze omgang met Afrika en de kolonialisering ervan vertellen aan de hand van twee samenhorende standbeeldjes.

Ze tonen een lokale koning en zijn vrouw. Hun oorspronkelijke gebruik was ritueel. Toen kwamen de mannen van Leopold II. Ze slachtten het hele  volk af, namen de standbeeldjes én de schedel van de afgebeelde koning mee. Eens in Brussel worden ze samen tentoongesteld als oorlogsbuit. Later als nationale trofeeën, dan (zonder de schedel erbij, die men vanaf 1964 niet meer durft tentoon te stellen) als etnografische objecten, om nog later etnografische kunstobjecten te worden en nog later kunstobjecten. De tentoonstelling van zulke objecten als kunst laat hun verkoopwaarde stijgen, waardoor de verkoop van soortgelijke objecten uit Congo aangezwengeld werd. Ze zijn dus eindelijk investeringsobjecten.
Dit verhaal zou de rode draad kunnen zijn van een zaal in het nieuwe museum over hoe mensenverachtend wij Europeanen met Afrika omgegaan zijn en nog omgaan, hoe de buit van een bloedbad 100 jaar geleden vandaag de kunstmarkt opleukt. Maar volgens Vander Elst zullen zulke verhalen voor altijd deel van het “onzichtbare Afrikamuseum” uitmaken, nooit van het zichtbare.

Brussels in Conferences (1): Global Cities Societal Challenges – Brussels and Montreal

Het is jammer dat er in Brussel geen enkele (cultuur)agenda bestaat die meer dan een vijfde van de dingen opsomt die er in de stad gebeuren. Maar als je een beetje zoekt, kun je als nieuwsgierige mens bijna de klok rond naar voordrachten  luisteren en conferenties bezoeken. Meestal gratis of voor een heel kleine bijdrage. Over uiteenlopende thema’s, onder meer over Brussel. Hier duik ik in mijn notities van de voorbije maanden op zoek naar informatie, ideeën en stellingen.
4/5.2.2016 – Brussels Studies Institute: Grasping Global Cities’ Societal Challenges, comparative perspectives from Brussels and Montreal. Gratis.


Annick Germain (INRS, Montreal) vergeleek in de jaren negentig attitudes van sociale werkers in bepaalde wijken van Montreal enerzijds en in Kuregem en de Anneessenswijk anderzijds. Ze was toen verrast dat in beide steden de sociale werkers heel afstandelijk, vijandelijk en ronduit denigrerend praatten over de mensen die ze verwacht worden te helpen. Ronduit verontrustend, wat doen die mensen dan daar?  Zou dat veralgemeenbaar zijn of is het toevallig zo geweest in die twee wijken. Is het nog steeds zo?
Haar collega in dit vroeger onderzoek, Muriel Sacco (ULB), gaat nog verder en geeft het negatiefste beeld dat ik ooit over Brusselse stadsvernieuwing gehoord heb. Voor haar is het ultieme doel van de Brusselse wijkcontracten de strijd tegen de inwoners, voor gentrificatie en voor het opwaarderen van het patrimonium. Helemaal nooit zijn er realisaties in het belang van inwoners van buitenlandse origine en nooit werden allochtone zelforganisaties gesteund. De mensen die voor de wijkcontracten werken, hebben uiteenlopende vormingen tot en met landbouwingenieurs, maar bijna nooit in sociaal werk of dergelijke. In Montreal is alles beter.
Hmm, ze heeft zeker gelijk dat niet alles wat door wijkcontracten gefinancierd wordt, altijd even zinvol is en niet altijd steun van alle buren geniet, maar ik meen toch in heel Brussel voorbeelden te kennen, die heel zinvol zijn. Misschien verkijkt ze zich op Kuregem en Anneessens, maar zelfs daar zijn toch goede dingen gebeurd, met als zichtbaarste exponenten het Dauwpark en de sporthal aan de Papenvest.

Continue reading

Domheid of kunst?


Het resultaat van wegenwerken laat me in Brussel vaak radeloos achter. Zijn de mensen van Sibelga, Vivaqua enz. werkelijk te dom? Of zijn ze enkel onverschillig? Of is het misschien kunst?

Bibliotheek bij het vuil gezet


Daarnet gezien in de Goossensstraat in Schaarbeek: Men zet er een hele bibliotheek bij het vuil. De oranje container zit vol met boeken en boekenrekken. Alles wordt weggegooid! Heel choquerend zoiets te moeten zien.
Het gaat om de Vermeulen-bibliotheek, een vrije bibliotheek die in een gebouw van het Franstalig katholiek onderwijs zat. Het gebouw stond lange tijd te koop en nu worden de boeken bij het vuil gegooid. Men heeft er jongeren aangeworven die – als deel van het cultuuronderwijs zeker? – bezig zijn alles in een grote oranje container te gooien.
Waarom kan men de boeken niet weggeven aan schoolkinderen? Via de gemeentelijke bibliotheken of spullenhulp een tweede leven gunnen? Er zijn stripverhalen, romans… Alles naar de verbrandingsoven?

Oeps, mijn wijk wordt hip!

bar du gaspi
Afgelopen winter moest ik nog passen op de vraag waar men in centrum Schaarbeek rookvrij zou kunnen uitgaan. Mijn antwoord was altijd: Naar de bar van repetitiecentrum Novanois in de Vleugelstraat, wat wel niet echt een publiek café wil zijn, of … op de zomer wachten, wanneer de terrasjes opengaan…
Nu is er plots verandering in gekomen. Twee weken geleden opende midden op de Louis-Bertrand-Laan een Luxemburgse biowinkel (!) annex lunchcafé, namasthé, die het al iets oudere en tussen Turkse buurtwinkels verstopte Filipijnse (!) lunchcafé annex fairtradewinkel Les Trouvailles de Louise in de Josaphatstraat met een vergelijkbaar menu vergezelt.
Op het Collignonplein is ondertussen een nieuwe rookvrije brasserie geopend met sofa’s voor wie enkel iets wil komen drinken, Brasserie Le Colignon, en het oude volks- (en ambtenaren-) café Eden op hetzelfde plein is plots ook rookvrij – de keuken van het eveneens befaamde Aretousa is na sluiting aan het Pavillonplein naar hier verhuisd…
Bio- en fairtradewinkels, rookvrij eten en nu nog een hippe kroeg! Verleden weekeinde is aan de hoek Louis-Bertrand-Laan / Haachtsesteenweg Le bar du gaspi heropend. Van 1980 tot 1996 legendarische cultkroeg van de oppositie tegen Nols, twaalf jaar gesloten en heropend als kroeg annex bio-restaurant annex cultuurcafé … Het publiek is een mengeling tussen oud-soixante-huitards, vroegere stamklanten en vrienden van de vader-cafébaas en jong volk met muziek in de vingers rond de zoon-cafébaas… Zie foto. Open van 12 uur ‘s middags tot 2 uur ‘s nachts.
Nu nog iets wat niet op zondag gesloten is … Wie opent wat volgende week?

Wat is dat: een "hoofdstad"?

Hoe langer ik in dit land, in deze stad, leef, hoe raadselachtiger het voor mij wordt wat het woord “hoofdstad”, vaker nog “hóófdstad” zou mogen betekenen. Het heeft zeker niet dezelfde betekenis als het Duitse “Hauptstadt” of het Franse “capitale”.
Men heeft me al vaker de opmerking gemaakt dat het toch raar was dat men in zijn “eigen hóófdstad” door een buitenlander (ik dus) rondgeleid moest worden. En van alle kanten hoort men dat iets schandalig zou zijn omdat het in “ónze hóófdstad!” gebeurt …
Ik ben in West-Duitsland opgegroeid, we vonden het best grappig vanuit de trein bij het doorreizen van een van de haltes ergens achter Keulen plots op de borden te kunnen lezen “Bonn – Bundeshauptstadt”. Men noemde Bonn daarom ook “Bundesdorf”, bondsdorp. In de Bondsrepubliek was niemand bang van de “Hauptstadt”, niemand vond Bonn belangrijk genoeg om erover na te denken. Het was gewoon de plek waar Adenauer na zijn diensturen niet te lang voor moest rijden om naar zijn rozentuin aan de overkant van de Rijn te geraken (daarom was het als Hauptstadt gekozen). Niemand zou ook een seconde eraan gedacht hebben te willen meebeslissen wat er in Bonn gebeurt. De arme Bonners leden al genoeg onder al dat getoeter van de staatsbezoekkaravanen, daar moesten wij niet nog eens meepraten.
Ik weet wel niet helemaal hoe het er vandaag mee zit in Duitsland. De nieuwe “Bundeshauptstadt Berlin” was nog te jong toen ik emigreerde. Maar wat me wel opvalt,  is dat Berlijn vandaag een grote aantrekkingskracht uitoefent op hoogopgeleide of artistiek bezige mensen: Uit mijn kennissenkring zijn er veel die vroeg of laat in Berlijn belanden. Men is nieuwsgierig naar Berlijn. Het lijkt spannend én goedkoop, leven in Berlijn. De Berlijners creëren een interessante sfeer, daar wil men aan meedoen. Om mee te doen, moet men er natuurlijk naartoe verhuizen – wat ook anders?

Continue reading

De stad is fake


Heb deze middag bij broodje brussel een wandeling gedaan met brukselbinnenstebuiten ter inleiding van de erfgoeddag komende zondag, 25 april. Het thema is “Fake”. Hier ingevuld als: wat men de toeristen wijs maakt als echt en historisch. Hoe men in 1700 de Grote Markt al uit nostalgie bouwde, hoe men na 1865 opnieuw besliste wat mooi historisch en lelijk historisch was, hoe men ook na 1958 foute historische gebouwen in de plaats van echte liet bouwen omdat ze er historischer uitzien en in 1995 verdere pseudo-historische gebouwen bijbouwde…. Kortom: de stad is zoals de toerist ze verwacht, niet zoals het vroeger werkelijk was. Dat wisten we misschien al, maar het is superleuk dat aan de hand van concrete voorbeelden te leren zien. Zie het programma van de erfgoeddag!
(foto van seigneurdeguerre van flickr gepikt)

  • 1
  • 2