Na elke teleurstelling volgt een moeilijke periode van aanvaarding. Kleine momenten en rituelen helpen je met het verwerken. In het geval van collectieve ontgoocheling kan je rekenen op de steun van je vrienden, familie of buren. Tot het moment waarop je opnieuw kan inhaken in het ordinaire ritme van de wereld.
Zo is het ook de voorbije maand gegaan. Niemand die nog praat over die zonnige zaterdag begin juli, niemand die er nog aan denkt. De emoties waren hevig, maar zijn opnieuw onder controle. Alle attributen en accessoires zijn opgeborgen. Slechts zelden zie je nog een vlag aan een balkon wapperen. Toeters en bellen, in de kleuren zwart, geel en rood, verdwenen in een donkere doos op zolder. Maar laat mij de wonde nog één keer blootleggen en terugkijken op dat vermaledijde wereldkampioenschap voetbal.
Anaïs Maes is een Brussels ketje, doctor in de Geschiedenis (VUB) en momenteel leerkracht aan het Koninklijk Atheneum Etterbeek.
Het multimediale Brussel-debat woedt al meer dan een week en ik verorber de columns, blogposts, radio-interviews en debatten op televisie. Waarom? Omdat Brussel me na aan het hart ligt en ik graag hoor wat anderen erover te zeggen hebben. Maar nu schreeuwt mijn gevoel dat het welletjes is geweest.
Als je alle bijdragen naast elkaar legt, blijkt dat, op een enkele uitzondering na, de auteurs inwijkelingen zijn die naar mijn mening veel te snel oordelen en de kern van de zaak missen. Het is niet mijn bedoeling hier het subjectieve debat over de onveiligheid in Brussel te heropenen. Het is wel mijn bedoeling om aan te tonen dat het hier eigenlijk om een heel andere en wel degelijk subjectieve zaak gaat.
Ondergetekende werd 30 jaar geleden in Etterbeek geboren, liep er school, ging een kilometer verder naar de Vrije Universiteit Brussel, ging alleen wonen in Etterbeek en verhuisde samen met de liefde 5 jaar geleden naar Brussel centrum. Ik leef, woon en werk dus al drie decennia in het zo gehate Brussel. Ik hoop te mogen stellen een ‘ervaringsdeskundige’ te zijn. Wat meer is, ik ben een ‘sucker’ voor Brussel.
Ik hou van deze stad. Ik zou er het liefst van al, indien de immobiliënmarkt het mij toelaat, nog heel mijn leven blijven. Ben ik naïef ? Heb ik een beschermengel die me zo lang behoed heeft voor nare ervaringen? Nee. En nog eens nee. Natuurlijk heb ik zelf mijn lijstje negatieve ervaringen. Maar die doen er niet toe. Want in de grote weegschaal van het leven wegen de positieve aspecten van het stadsleven er nog altijd tegen op.
Meer dan twee derde van de Europese bevolking woont in steden. Steden hebben te kampen met zovele diverse problemen: milieuvervuiling, gebrek aan sociale integratie, werkloosheid, verkeersoverlast etc. Tegelijkertijd is het ook in de stad waar oplossingen worden gevonden. Op het Jean Reyplein in Etterbeek worden problemen én oplossingen tentoongesteld in de kleurrijke expo “100 EUrban solutions”. Je kunt er o.a. het project rond het Kanaal in Brussel en het urban marketing project van het Agentschap voor Territoriale Ontwikkeling zien. De expo loopt nog tot 31 oktober. Meer info vind je op de website van het directoraat-generaal Regionaal beleid van de Europese Commissie. (Katrien Van Audenhaege)
Op de banken in het bos komt de woedende woekerende stad in ieder tot rust. Ze neemt tijd en adem, ze zwijgt en ze praat met elkaar, ze telt haar wortels en haar takken. Mensen op de banken in het bos ademen, tellen hun wortels, zwijgen, praten, staren. En als ik een passant ben wanneer de mensen op de banken staren, dan loop ik niet in een boog om hen heen, neen, maar rechtdoor als een pijl mee met de wind. En toen ik hen op een keer met veel wind passeerde in het park van Vorst, verrasten ze me eens. Ze zetten ‘Always look on the bright side of life’ in. En ik keek die kant op.
In het bos komt onze neiging tot gehoorzaamheid tot rust. Doe eens je zin. Dat denkt ook de hond die niet doet wat baas wil. Hond denkt: wat betekenen die gebaren, die geluiden en ik wil niet lopen naar wiekende armen, wel blijven liggen in het gras. En hij blijft liggen. Dat kan tellen als protest. Dat denk ik ook vaak ‘s ochtends.
Op de banken in de stad woedt en woekert alles en rust niets. Ik wandel in bogen om niet te botsen tegen geen enkel gezicht dat ik ken. Ik ken niemand. Ik weet wel dat Chinezen die met hun handen in de lucht lopen, een gek zicht zijn en ook gids. Ik weet ook dat de vrouw van de taverne in Brussel-Centraal niet meer antwoordt wanneer mensen haar de weg vragen. Ze spreekt alleen nog als je een koffie of een pint bestelt. En ik weet eveneens dat de twee uitbaatsters van de koffiezaak in Brussel-Noord elkaar graag zien. En ik weet dat ergens in een leuk appartement bij de transparante lift aan het Justitiepaleis, een jongeman soms aan het raam staat te koken. En dan een proevertje aanbiedt aan zijn vriendin. Waarop zij haar neus optrekt en een smoel trekt.
In de stad maken ze reglementen. Daar en hier en in het park mag je om te beginnen geen bloemen plukken. En hier en daar en in het park komen plekken met hekken waar je niet over mag klimmen, om bij de bomen of om bij elkaar te zijn.Ze maken plekken waar je niet zomaar mag overnachten, maar wat als je daar nu het allerliefst zou wonen?
In de stad scheuren we onze kleren aan hekken, aan regels en aan mekaar. In het bos wijken we van paden af, likken we onze scheuren, onze wonden, als een dier en wildstil.
Het is acht uur in de morgen en ik wacht op de tram. De ochtendlijke geluiden die de start van een nieuwe dag aankondigen, omringen mij. Het helse tempo van de auto’s en het ongeduldige getoeter geven niemand de kans om te dagdromen maar houden iedereen alert. De rolluiken van de krantenwinkel gaan omhoog. De eerste bakken met groenten en fruit worden buitengedragen. Brood en ontbijtkoeken liggen uitgestald in de bakkerijen. Schoolkinderen en hun moeders haasten zich. Er wordt geroepen en gevloekt, gepraat en gelachen.
Wanneer de tram om de hoek van het merkwaardige Poggeplein dendert en ik ben opgestapt, krijg ik het onmiskenbare gevoel een andere wereld te zijn binnengestapt. Het is alsof je heel abrupt van de buitenwereld wordt afgesloten, alsof je in een lift stapt en de deuren met een plof dichtvallen. Rustig en beheerst dringen de geluiden gedempt binnen. Slechts heel af en toe is er een korte gezamenlijke beweging, wanneer de tramdeuren zich openen en weer sluiten aan de haltes.
Elk jaar is er die drang om er even tussenuit te gaan. Liefst naar een plaats waar je rustig, weg van je gewone ritme, op adem kan komen en al het goede en slechte van thuis achterwege kan laten. Het geeft je een fris hoofd, andere ideeën en nieuwe toekomstplannen.
Ik was deze zomer zeven weken in Tanzania, diep in het Afrikaanse continent. Het verschil met Brussel, of elke andere Europese grootstad, kon moeilijk groter. Je staat met een emmer en een beker in de douche, want je kan niet rekenen op stromend water. Elektriciteit is er, maar laat het regelmatig afweten. Voor jouw inkopen ga je naar de markt en ben je afhankelijk van het seizoensgebonden aanbod. Je hebt geen keuze uit ontelbaar soorten kaas, maar je bent al blij dat je ergens onverwacht een stuk Burundische kaas krijgt aangeboden.
Maar ik onderging, ik relativeerde en ik genoot. Een enkele keer kwam ik in aanraking met het thuisland, toen een plaatselijke krant een paginagroot artikel wijdde aan de troonswisseling van 21 juli. Een kort, maar onverwacht, gevoel van gemis overviel mij, want ik kon mij de rusteloze en broeierige sfeer in de stad zo voor de geest halen.
Ik moest denken aan de lekkere ijsjes in het Josaphatpark, aan de voetbal en basketbal spelende kinderen op de Nieuwe Graanmarkt en aan mijn verfrissende Villo!-tochten. Ik moest denken aan de gezellige cafés op het Sint-Gillisvoorplein, aan de zomerse avonden op het Sint-Katelijneplein en aan de verzuchtingen wanneer je op de tram staat te wachten. Ik moest denken aan de concerten en de prachtige aangrenzende tuin van de Botanique, aan de verrassende metroritten en aan het overweldigend uitzicht naast het Justitiepaleis. Ik moest denken aan de roekeloze taxi’s, aan de blinkende torens in de Noordwijk en aan de heerlijke frieten op het Jourdanplein. Ik moest denken aan mijn stad.
Ondertussen sta ik weer voor de klas. Het drukke en helse ritme van de hoofdstad omarmt september. Met stralende ogen en een nieuwe blik kijk ik naar Brussel. Eerder verschenen op http://bxlen.wordpress.com.
Regisseur en scenarioschrijver Jan Ole Kersten stelde gisteren zijn film Oh Boy in Brussel voor. In Duitsland werd de prent dit jaar overladen met prijzen: hij kreeg Lola’s voor beste film, beste regie, beste scenario, beste acteur en beste filmmuziek. Terecht, want de volledig in zwart-wit opgenomen tragikomedie is een pareltje. Oh Boy tovert een glimlach op je gelaat en laat je nadenkend achter.
De kijker volgt een buitengewone dag in het leven van de twintiger Niko Fischer. Het is net uit met zijn vriendin. Hij is twee jaar geleden gestopt met zijn studie rechten, maar zijn rijke vader schrijft hem nog maandelijks geld over tot hij uiteindelijk ontdekt dat zijn zoon hem belogen heeft. Zijn rijbewijs is hij kwijt omdat hij onder invloed heeft gereden. De dromerige antiheld doolt doelloos door de straten van Berlijn, de cafés, de stations. Zijn vriend Matze, een getalenteerde acteur die niet aan de bak komt, begeleidt hem. Niko botst op een oude schoolvriendin die hij vroeger gepest heeft wegens haar zwaarlijvigheid, een buurman die zich terugtrekt in zijn hobbykelder omdat hij het niet meer uithoudt met zijn vrouw, een oude man die mijmert over zijn kindertijd in de naziperiode. Intussen mislukken al zijn pogingen om ergens een koffie te bestellen.
De charme van de film ligt in de laconieke humor, de onderhuidse melancholie en de elegante retrostijl, die tot uiting komt in het soms gezapige tempo, de zwart-witfotografie en de jazzmuziek. De prent is bovendien een poëtische liefdesverklaring aan Berlijn, waarop de uit Hagen afkomstige regisseur verliefd is geworden toen hij er in 2000 ging wonen. Die alternatieve, eigenzinnige en kleurrijke stad, waarvan graffiti, undergroundtheater, kraakpanden, punks, clochards en alcoholisten onlosmakelijk deel uitmaken, dreigt echter te verdwijnen. En waarom zwart-wit? “Die vraag wordt bij fotografie veel minder gesteld. Ik vind het gewoon mooi. Het maakt de film tijdloos en creëert afstand tot mijn dagelijkse leven,” aldus de regisseur op de avant-première in UGC Toison d’Or. De film komt in België in de zalen op 5 juni.
Een speeltuin voor volwassenen. Dat is waar Vormingsplus/Citizenne met CLIP ofte City Life Imagine Play naartoe wil. Het project wil objecten en installaties neerpoten in de stad die mensen verleiden tot rust en spel. Het wil fysieke plekken creëren waar volwassenen even kunnen ontsnappen aan de dagelijkse druk en de controle kunnen loslaten. Tegelijkertijd werken de initiatiefnemers een breed palet aan workshops en interventies uit die mensen in staat stellen om ontspanning, creativiteit en speelse elementen in hun dagelijkse leven in te bouwen. Kortom: CLIP wil een tegengewicht bieden aan de drukte en de chaos van Brussel.
Van september tot december 2012 loopt het project, maar in de zomer warmt CLIP zich al op. Eendjes vissen op de Kunstberg, een balletje slaan in het Warandepark, een bal gooien in de glascontainer, het kan allemaal. En iedereen mag meedoen. Als je iets ziet in de stad dat uitnodigt tot spel of als je met een kleine ingreep van een blok beton, een glasbak of picknicktafel een spel kunt maken, mag je er een sticker op kleven, er een foto of filmpje van maken en het op de Facebook-pagina posten. De stickers kun je aanvragen bij cathelyne@citizenne.be.
Brussel beleef je met je zintuigen. Op de top van de Kunstberg je ogen de kost geven aan de benedenstad. Achter het basketbalpleintje van de Dansaertstraat de koekjesgeur van de Dandoy-fabriek opsnuiven. Op de Zuidmarkt tussen de verse groenten kuieren. Even stoppen bij het geslurp van verse oesters op het Sint-Katelijneplein. Haast maken in de zenuwachtige en met neon getinte Aarschotstraat. Proeven van een heerlijke Mitraillette aan een snackbar op de Malibran. Maar waar kan je naar Brussel luisteren? Waar ontdek je de muzikale kleur van de stad? Naast de vele concertzalen en clubs, biedt 22tracks.com een online antwoord.
De website, opgericht in het najaar van 2009 in Amsterdam, beherbergt 22 muziekgenres waarin 22 Brusselse selectoren telkens 22 tracks kiezen. Die nummers kunnen integraal beluisterd worden, maar niet gedownload. De website gebruikt de streaming-technologie, waarbij je bestanden niet op je computer opslaat, maar rechtstreeks vanop het internet gebruikt. Je betaalt niets om muziek te beluisteren op 22tracks.com. Elke dj kiest elke week vijf nieuwe nummers in zijn lijst en de laatste vijf vallen er weer uit. Naast de website kan je 22tracks.com ook gebruiken met je smartphone, via de iPhone- en Android-applicaties.
Wat is een stad? Een verzameling straten en gebouwen of toch eerder de optelsom van heel uiteenlopende individuen en huishoudens die zich ergens vestigen en voor kortere of langere tijd in relatie met elkaar staan? Welke betreurde schrijver van proza en toneel beschrijft hoe zijn beleving van Brussel verandert als hij er gaat wonen en mensen leert kennen?
Later kwam ik zelf in Brussel wonen en werd er hopeloos verliefd op Astrid. Ik hoorde Patrick trombone spelen en zag hoe Georges poppen sneed uit kersenhout. Ik danste op de muziek van Spermicide in een zaaltje aan de Oude Graanmarkt. Ik leerde Jacques kennen, de tekenaar met wie ik tekenfilms en een stripverhaal maakte. Ik hield Dar gezelschap, een oude grijze neger die ergens als hulpkok werkte en die na middernacht een joint kwam roken aan de toog van het café waar ik toen tapte. Ik leerde de doden kennen. Johan Snoek die zich voor een trein wierp. Willy die zich te pletter reed tegen dezelfde boom waar zijn vriend tegen gecrasht was. Edmond Van Houtte die op hetzelfde moment stierf als zijn vriendin. Want dat was Brussel vooral: mensen en hoe die door de wetten van het toeval door elkaar werden geschud. Geen lichaam was de stad meer, maar duizenden en duizenden kleine cellen die door elkaar woekerden, samenklitten en plots afstierven, telkens als je er het minst op bedacht was. En één van die cellen was ik.
